Choroby i szkodniki pszczół – praktyka

Inż. Igor Pawłyk

Choroby i szkodniki pszczół -praktyka

  • Choroby zakaźne

„Nieszczęścia chodzą parami”.

  • Nosema Apis i Cerana
  • Zgnilec amerykański i europejski
  • Grzybica wapienna i kropidlakowa.

        Nosema Apis.

        Chorują pszczoły dorosłe. 

Objawy: po wiosennym oblocie ślady biegunki na daszkach, przednich ściankach uli a nawet na wewnętrznych ściankach, zatworach i plastrach. Choroba widoczna głównie wiosną. W przypadku niewielkiego zainfekowania ustępuje samoistnie po pojawieniu się pierwszego pożytku pyłkowego.

Chorobę wywołuje grzyb z grupy Microsporydia , który przeniesiony wraz z pokarmem do jelita środkowego, rozwija się w komórkach nabłonkowych. Jego rozwój upośledza procesy trawienne co powoduje przepełnienie jelita pszczoły i biegunkę. Cykl rozwojowy pasożyta trwa 5 – 7 dni. Optymalna temperatura dla rozwoju wynosi 30 – 31*C. W temperaturze poniżej 10 i powyżej 36 *C jego rozwój ustaje. (Choroby owadów użytkowych, B Tomaszewska i P. Chorbiński, str. 57.

Fot.1. Badanie mikroskopowe i badanie jelita środkowego     

       Nosema Ceranae

       Chorują pszczoły dorosłe. 

W odróżnieniu od Nosema Apis nie występuje biegunka (stąd też nazwa nozema sucha) i nie daje widocznych objawów. Cykl rozwojowy wynosi tylko 3 dni, niezależnie od temperatury.

Kolejne fazy t rozwoju Nosema Ceranae:

1. Wiosna – wczesna jesień: faza bezobjawowa

2. Późna jesień – zima: faza wyrównywania siły (matka czerwi zimą)

3. Kolejna wiosna – lato: fałszywe ozdrowienie (dużo czerwiu i pszczół, ale się nie roją)

4. Jesień – wiosna: depopulacja

Postępowanie. Brak zalecanych lekarstw. W zabiegach profilaktycznych stosujemy preparaty ziołowe (Nozevit, Nozestan) lub zioła (piołun, kobylak, igliwie sosnowe, wrotycz).

W badaniu mikroskopowym niemożliwe rozróżnienie spór; potrzebne badania genetyczne. Uważa się, że obecnie w większości pasiek występuje Nosema Ceranae, niekiedy w towarzystwie Nosema Apis.

————————————————————————————————————————————–

Warroza

Choruje głównie czerw ale też pszczoły dorosłe.

Fot. 2. Varroa na pszczołach i na czerwiu

Objawy: osłabienie rodziny, duża ilość martwych pasożytów w osypie zimowym, w lipcu więcej niż 5 sztuk Varroa w osypie dziennym, obecność pasożytów na odsklepionym czerwiu trutowym na przeczerwionych ramkach pracy. Wygodna jest też metoda flotacyjna (wymagająca uśmiercenia około 250 – 300 pszczół lub metoda „rolowania” cukrem pudrem. Z plastrów z czerwiem niezasklepionym pobieramy około 300 pszczół (objętościowo to odpowiada 90 ml). Pszczoły wsypujemy np. do słoika 0,9 l, w którym znajduje się około 10 g cukru pudru. Dokładnie obtaczamy pszczoły w cukrze, tak aby były całe pokryte cukrem. Po około 1 min zmieniamy nakrętkę pełną na osiatkowaną lub podziurawioną otworkami nie większymi niż 3 mm. Takimi, którymi nie wydostaną się pszczoły.

Wytrząsamy cukier z odpadniętymi od pszczół pasożytami na talerz lub do białej miseczki. Następnie możemy powtórnie wsypać przez pokrywkę 10 g cukru pudru i powtórzyć „rolowanie”. Pasożyty, które odpadną od pszczół można łatwo na białym tle talerza czy miseczki odnaleźć i policzyć. Użyte to badania pszczoły oddajemy rodzinie.

Leczenie należy rozpocząć natychmiast,  jeśli w kwietniu znajdziemy 3 lub więcej pasożytów, w czerwcu 10 a w sierpniu 12. W każdym wypadku powyższe wyniki wskazują na obecność w rodzinie około 2500 osobników Varroa.

Postępowanie: zależnie od pory sezonu. Przed spodziewanym pożytkiem można podleczyć rodzinę kwasem szczawiowym, ale lepiej mrówkowym, który niszczy pasożyty pod zasklepem. Trzeba jednak pamiętać, że żadne leczenie przy obecności czerwiu krytego nie jest w 100% skuteczne.

Zgnilec amerykański (złośliwy) (jedyna choroba pszczół zwalczana z urzędu)

Choruje czerw zasklepiony. Występuje najczęściej w drugiej połowie lata (ciepło, przegrzanie)

Objawy: rozstrzelony czerw, zapadające się i podziurawione wieczka komórek. Po odsklepieniu zauważalny zanik segmentacji ciała larwy, w niektórych komórkach ciemnobrunatna, ciągnąca się w długie nitki masa. Zapach podobny do kleju kostnego.

Fot. 3. Zgnilec amerykański

Diagnozowanie praktyczne – próba Holsta (Choroby i szkodniki pszczół, str. 144):

Do probówki z pobraną rozkładającą się masą zamarłej larwy dodać mleko rozrzedzone wodą w proporcji 5 części wody na jedną część mleka przy temp. około 37*C. W reakcji dodatniej po 15 min. następuje rozpad kazeiny mleka i płyn staje się przeźroczysty.

Postępowanie: zgłoszenie podejrzenia występowania u PIW.

Lekarz może zalecić ( w zależności od nasilenia infekcji):

  1. Wysiarkowanie rodziny (lub całej pasieki), sterylizację sprzętu, (który można wysterylizować), utylizację reszty.
  2. Leczenie zagrożonej rodziny (jedynie w wypadku początków infekcji) polegające  na podwójnym przesiedleniu: najpierw do pustego ula dla przegłodzenia, do momentu osypywana się pierwszych osobników z głodu, następnie przesiedlenie na samą węzę i podkarmienie. Przy podkarmianiu nie można stosować antybiotyków (wcześniej podawano np. Polisulfamid; 4 ml na 1 litr syropu przez. 5 dni).
  3. Wskazane jest co najmniej 10 dniowe zatrzymanie czerwienia. Korzystna jest przy tym wymiana matki. Jeśli nie decydujemy się na wymianę matki, należy przerwać czerwienie przez izolowanie matki w klateczce lub izolatorze Chmary.

Oprócz leczenia wyznaczenie obszaru zapowietrzonego w promieniu 6 km od wykrytego ogniska.

        Zgnilec europejski (kiślica, zgnilec łagodny)

        Choruje czerw otwarty i zasklepiony. Występuje najczęściej w maju, czerwcu (ochłodzenia i                    brak pożytków)

Objawy: przeźroczysty oskórek larw, zazwyczaj w 4 – 5 dniu życia(po zmianie pokarmu z mleczka na pierzgę). W stadium późniejszym choruje także czerw starszy i wtedy trudniej zróżnicować ze zgnilcem złośliwym. Jest jednak inny zapach; najpierw gnijącego mięsa i później octu (stąd kiślica). Na zróżnicowanie z czerwiem przeziębionym pozwala inne rozmieszczenie chorych larw. Czerw zaziębiony występuje zwykle w skrajnych plastrach, kiślica objawia się w przypadkowych miejscach. Również w odróżnieniu od różnorodnego wyglądu martwych larw przy zaziębionym czerwiu, w kiślicy wszystkie chore larwy wyglądają podobnie.

           Postępowanie; wystąpienie należy zgłosić w PIW. Leczenie takie jak w przypadku zgnilca złośliwego.

           Choroba woreczkowa

           Chorują larwy starsze 8 – 9 dniowe 

Objawy: czerw rozstrzelony, jednak przednia część larwy uniesiona ku górze, co pozwala wykluczyć zgnilec. W trzecim stadium larwa brunatnieje i zamienia się w woreczek łatwy do wyciągnięcia z komórki.

Postępowanie: usunąć plastry zawierające zamarłe larwy, ścieśnić gniazdo i w razie potrzeby podkarmić. W wyjątkowych wypadkach, przy bardzo ostrym przebiegu pszczoły przesiedlić na czysty susz do odkażonego ula, a stary ul z suszem przetrzymać przez miesiąc w miejscu niedostępnym dla pszczół. Po tym czasie patogen traci zjadliwość. W plastrach z miodem utrzymuje się do 6 miesięcy.

Nie ma środków leczniczych do zwalczania tej choroby.

—————————————————————————————————————————

Grzybica wapienna (otorbielakowa)

Choruje czerw w wszystkich stadiach

Objawy: w komórkach, na dennicy i przed wylotkiem zmumifikowane larwy podobne do kawałeczków kredy w kolorach od białego poprzez szary aż do czarnego.

Fot.4. Grzybica otorbielakowa (wapienna)

W diagnozowaniu koniecznie zróżnicować z grzybicą kropidlakową, przy której larwy pokrywa żółtozielony nalot. Choroba ta przenosi się również na pszczoły dorosłe. Chore pszczoły słabną i zamierają, a ich ciała pokrywa nalot grzybni po czym ulegają rozproszkowaniu.

Uwaga: jest to jedyna choroba pszczół groźna też dla człowieka (t.zw. zoonoza). Kropidlak atakuje płuca.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

            Fot.5. Grzybica kropidlakowa (kamienna)

Postępowanie: usunięcie martwego czerwiu, ścieśnienie gniazd lub przeniesienie na węzę, podkarmienie ciepłym syropem. Wymiana matki. Odkażanie przeprowadzić 3 – 5% roztworem formaliny. Powstawaniu grzybic sprzyja środowisko zasadowe. Dlatego po użyciu do dezynfekcji sprzętu ługu sodowego, wszystkie dezynfekowane powierzchnie koniecznie zneutralizować rozcieńczonym kwasem octowym. Podobnie kwas mrówkowy użyty do zwalczania Varroa zakwaszając środowisko ula ogranicza możliwość rozwoju grzybic.

—————————————————————————————————————————  Paraliże

  1. Ostry paraliż  

Objawy: utrata zdolności do lotu, drżenie skrzydełek i biegunka.

  • Przewlekły paraliż 

Objawy: podobne jak w  ostrym paraliżu: drżenie skrzydełek i drżenie ciała, pełzanie, rozdęte odwłoki. W drugiej postaci chore pszczoły tracą owłosienie, nie są wpuszczane do ula przez strażniczki.

Postępowanie: nie ma sposobów leczenia. Należy tylko spalić martwe pszczoły, uzupełnić zapasy pyłku od zdrowych rodzin, wymienić matkę.

  • Choroby niezaraźliwe
  1. Jaja czcze 

Objawy: powierzchnia jaj wygląda jak wysuszona, pomarszczona, matowa (oglądana przez lupę). Powodowane jest to zamieraniem zarodka wewnątrz jaja. Ponieważ pszczoły takie jaja usuwają, pojawia się czerw rozstrzelony. Przyczyną może być chów w bliskim pokrewieństwie. Czasami przyczyną może też być brak pokarmu i długotrwałe chłody

Postępowanie: wymiana matki. Rodzinę podkarmić i zasilić plastrem z czerwiem na wygryzieniu. Gniazdo starannie ocieplić.

  • Zamieranie czerwiu

      Objawy: w komórkach plastrów ginie czerw zasklepiony i niezasklepiony. Podziurawione                zasklepy przypominają zgnilec, ale w odróżnieniu od zgnilca zamierają zarówno larwy jak i poczwarki. Poczwarki mają niedorozwinięty odwłok są małe i pszczoły je wyrzucają. Chorobę powoduje nagłe pogorszenie pogody i brak pożytku.

 Postępowanie: konieczna wymiana matki. Ocieplenie gniazda, podkarmienie.

Zamieranie czerwiu uszkodzonego

        Inna przyczyną zjawiska może być uszkadzanie larw pszczelich przez larwy barciaka, które drążąc w plastrach chodniki niepokoją larwy i te przesuwają się ku górze i zaczynają nieco wystawać ponad krawędzie komórek. Pszczoły tworzą zasklep wypukły z otworkami różnej wielkości o pogrubionych krawędziach. Larwy zamierają w stadium poczwarki i pszczoły je wyrzucają.

Postępowanie: w czasie przeglądu gniazd zwracać uwagę na obecność gąsienic barciaka i je niszczyć. Plastry przechowywane przez zimę siarkować. Wcześnie poddawać oparom kwasu octowego. 

. Brak dostępnego opisu zdjęcia.

Fot. 6. Zamieranie czerwiu uszkodzonego

  • Zaziębienie czerwiu

Objawy: Znajdujemy najczęściej na skrajnych plastrach. Oczy poczwarek wyglądają jak dwie ciemne plamy, odwłok skurczony. Osunięte na dno komórek zasychają i stają się ciemnobrązowe. Larwy matowieją, szarzeją w końcu czernieją. Towarzyszy temu zapach siarkowodoru.

Postępowanie: Ścieśnić gniazdo, ocieplić, podkarmić ciepłym syropem lub sytą.

  • Czerw garbaty

      Fot. 7. Czerw garbaty

        Objawy: Wypukłe wieczka komórek pszczelich. W zależności od charakteru strutowienia jest różny obraz czerwiu.:

  • W przypadku trutowej matki czerw jest rozmieszczony poprawnie, zwarty, jajeczka na dnie komórek
  • W przypadku trutówek czerw jest rozrzucony w przypadkowy sposób. Dodatkowym dowodem obecności trutówek  jest położenie jajeczek: są one umieszczone na ściankach komórek, po kilka a nawet kilkanaście w jednej komórce.

     Fot. 8. Jajeczka trutówek

 Postępowanie:

  • W wypadku matki trutowej należy odnaleźć i wycofać matkę. Rodzinie poddać matecznik na wygryzieniu lub matkę unasiennioną.
  • W wypadku trutówek należy koniecznie najpierw się ich pozbyć. Wcześniej zalecana metoda polegająca na wysypaniu wszystkich pszczół w pewnej odległości zakładała, że trutówki jako czerwiące straciły zdolność lotu i nie będą mogły wrócić do ula. Niestety w praktyce albo wszystkie pszczoły, w tym trutówki wracały na stare miejsce, albo nawet zostawały nieliczne pszczoły młode, nielotne, a trutówki i stara pszczoła wracały.

Żeby skutecznie pozbyć się trutówek możemy użyć następujących sposobów:

  1. W dzień podczas aktywnych lotów zamienić stanowiskami rodzinę strutowiałą z rodziną posiadającą matkę unasiennioną. Wcześniej odnaleźć i zamknąć w klateczce matkę z rodziny zdrowej z kilkoma towarzyszącymi pszczołami i włożyć do przeniesionej rodziny trutowej. Osieroconej rodzinie poddać matkę unasiennioną.  W tej sytuacji pszczoły lotne z rodziny zdrowej powracając na stare miejsce zastaną swoją matkę i trutówki. Wytną więc trutówki. Rodzina pozbawiona trutówek przyjmie podłożoną matkę.
  2. Można trutówki ‘”wyleczyć”. Czyli pozbawić je możliwości czerwienia. W rodzinie, która wytwarza nadmiar mleczka, poprzez wzajemne karmienie się pszczół mleczkiem, powstają trutówki anatomiczne, to znaczy pszczoły, u których na skutek spożywania mleczka powiększyły się jajniki. Dopóki w rodzinie jest matka, to pszczoły te nie czerwią, a nawet jeśli czerwią, to pszczoły ulowe ich jajeczka usuwają. Jeśli jednak rodzina przez dłuższy czas będzie pozbawiona matki, pszczoły przestaną usuwać te jajeczka i pojawi się czerw trutowy. Jednak można trutówki pozbawić możliwości czerwienia przez ich przegłodzenie. Przegłodzenie ich organizmu spowoduje, że wszystkie zapasy witalne zostaną zużyte na przetrwanie głodu i przeżycie, a funkcje pozornie „rozrodcze” zostaną zaniechane. I anatomia trutówek powróci do poprzedniego stanu, czyli stracą możliwości składania jaj. W tym celu

należy odebrać rodzinie wszystkie ramki i zostawić ją zamkniętą w pustym ulu, bez pożywienia na jedną, dwie doby. Do czasu kiedy pierwsze pszczoły zaczną się osypywać. W ulu zawieszamy matkę w zablokowanej klateczce. Po pewnym czasie rodzina utworzy coś w rodzaju grona rojowego wokół poddanej matki. Po przegłodzeniu wracamy pszczołom ich ramki i odblokowujemy klateczkę z matką. Trzeba pamiętać, żeby na plastrach było miejsce do czerwienia.

  • Można rodzinę strutowiałą połączyć z inną rodziną, nawet małym odkładem. W tym celu należy wieczorem na rodzinę z czerwiącą matką położyć folię na górę, na folię postawić pusty korpus bez jednej ramki i strzepać do niego całą strutowiałą rodzinę. Tak pozostawić na jedną, dwie doby do przegłodzenia trutówek. Po tym czasie,  wieczorem, dla połączenia rodzin uchylić narożnik folii. Poczekać dwa, trzy dni, usunąć folię, przebudować połączone gniazdo do odpowiedniej wielkości.
  1. Szkodniki  

Pająki. Pająk krzyżak, pająk domowy, pająk namiastek (zmieniający swój kolor i dostosowujący się do tła (koloru kwiatka) mogą polować na owady, ale większych szkód nie czynią. Innym przedstawicielem pajęczaków jest zaleszczotek, wręcz pożyteczny w ulu. Zwalcza bowiem roztocza, wszolinki, żywi się też małymi gąsienicami barciaków.

Chrząszcze: Barciel pszczeli – jego larwy mogą zjadać czerw pszczeli. Skorki – żywią się pierzgą, mogą też atakować i zabiją osłabione pszczoły. Przenosząc się miedzy ulami mogą roznosić choroby.

Motyle: do ich należą barciak większy i mniejszy. Niszczą plastry pszczele, szczególnie starsze.

Postępowanie: Magazynowane plastry należy siarkować 3 x co 7 dni. W procesie siarkowania przeznaczyć 50 – 10 g siarki na m3 pomieszczenia. Odparowywać kwas octowy w ilości 150 – 200 ml na 10 plastrów. Kwas również zabija spory nosemozy. Plastry najlepiej przechowywać  w kondygnacjach zbudowanych z korpusów po 5 – 6 korpusów w „słupku”. Korpusy taki pozostawiamy na zimę na zewnątrz. Temperatura -9*C zabija wszystkie formy rozwojowe barciaka w ciągu 2 godzin.

Roztocza: rozkruszek mączny i rozkruszek suszowy niszczą zapasy niszczą zapasy pyłku. Roztoczek suszowy niszczy zarówno pyłek jak i miód. W miodzie pojawia się w postaci białawego nalotu na powierzchni. Miód traci zapach i walory smakowe i może być nawet szkodliwy.

Szkodniki gromadzą się głównie w osypie zimowym. Wczesne usuwanie tego osypu

pozwala ograniczyć ich rozwój.

Ul figuralny ;-)

Zrobiłem renowację ula pniowego dla Muzeum Zamku w Niepołomicach.

IMG_8402

Ul został przetransportowany do skansenu przy Zamku.

IMG_8420

W czasie Biesiady Pszczelarskiej organizowanej przez Koło Pszczelarzy w Niepołomicach cieszył zwiedzających swoim unikatowym kształtem.

IMG_8397

 

 

 

JEST JUŻ ŚWIEŻY MIODEK!!!

Miodek świeżutki, z mojej pasieki, niemieszany z żadnym innym, ani z rosyjskim, ani z niemieckim, niechrzczony…

języczek na snozie

1. Z przewagą kwiatów rzepaku, ale też mniszka lekarskiego, wierzby, orzecha, azalii i rododendronów i wszystkich kwitnących wczesna wiosną …

2. Z przewagą kwiatów akacji, ale też  róży, lawendy, koniczyny i wszystkich kwitnących późną wiosną…

Miodki wysyłamy kurierem w opakowaniach 0,9 l w bezpiecznym kartonowym opakowaniu, po 4 słoje.

Zapraszam do składania zamówień.

IV EDYCJA KONFERENCJI na temat: Pomóżmy pszczołom – pszczoły pomogą nam

Małopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Krakowie
Karpacki Związek Pszczelarzy w Nowym Sączu
Stowarzyszenie „Nasza Ziemia Grybowska”
Gospodarstwo Pasieczne „Sądecki Bartnik” w Stróżach

organizują w ramach XXIII BIESIADY U BARTNIKA
w dniu 5 lipca 2014 roku w godzinach od 10.00 do 17.00
IV EDYCJĘ KONFERENCJI na temat:
Pomóżmy pszczołom – pszczoły pomogą nam

PROGRAM KONFERENCJI:

10.00

Prof. dr hab. Jerzy Wilde – „Prof. Jerzy Woyke – nasz mistrz i nauczyciel”.
Prof. dr hab. Paweł Chorbiński – „Zgnilec amerykański, dylematy pszczelarza – leczyć czy likwidować?”
Prof. dr hab. Rajmund Sokół, prof. dr n. wet. Maria Michalczyk – „Mikrosporidia nie tylko u pszczół – fakty i mity”.
Mgr Cezary Kruk – „Problemy selekcji pszczół odpornych na warrozę”.
Inż. Igor Pawłyk (mistrz pszczelarstwa) – „Izolator Chmary w praktyce pszczelarskiej”.
Dr hab. Zbigniew Lipiński – „Namiastki miodu i pyłku”.

13.00 – 13.30  przerwa obiadowa

13.30

Prof. dr hab. Sławomir Bakier – „Profesjonalne systemy prowadzenia pszczół w Polsce”.
Prof. dr hab. Sławomir Bakier – „Czy w sprawie węzy pszczelej wszystko już powiedziano?”
Prof. dr hab. Ryszard Czarnecki – „Farmakoterapia oraz apiterapia – blaski i cienie”.
Prof. dr hab. Walerij A. Isidorow, prof. dr hab. Sławomir Bakier – „Homogenat czerwiu trutowego”.
Prof. dr hab. n. farm. Bogdan Kędzia, mgr n. farm. Elżbieta Hołderna-Kędzia – „Możliwości zastosowania produktów pszczelich w onkologii”.
Dr n. med. Arkadiusz Kapliński – „Pyłek kwiatowy i pierzga w nowoczesnej apiterapii” oraz „Miody pitne w polskiej kulturze kulinarnej i medycynie”.

Miejsce konferencji: siedziba firmy „Sądecki Bartnik” Stróże k/Grybowa.
Uczestnicy konferencji będą mogli nabyć materiały szkoleniowe – aktualne oraz z lat poprzednich.

Biesiada u Bartnika 5-6 lipca 2014 z moim udziałem

 

Gospodarstwo Pasieczne „Sądecki Bartnik”
Stowarzyszenie „Nasza Ziemia Grybowska”
Karpacki Związek Pszczelarzy
organizują
XXIII Biesiadę u Bartnika
pod honorowym patronatem Marka Sawickiego, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
oraz Marka Sowy, Marszałka Województwa Małopolskiego
która odbędzie się w dniach
5 – 6 lipca 2014 r. w Stróżach k/Grybowa

PROGRAM BIESIADY

5.07.2014 r. SOBOTA

10.00 – IV KONFERENCJA „Pomóżmy pszczołom – pszczoły pomogą nam” (namiot)
17.00

  • miodobranie wraz z degustacją
  • walory odżywcze i lecznicze produktów pszczelich przedstawią dr n. med. A. Kapliński i prof. dr hab. W. A. Izydorow
  • występ zespołu „Barwograj” z Ukrainy
  • „Sarmacka Zgraja” cz. I
  • występ zespołu regionalnego „Echo Jaworza” z Ptaszkowej
  • „Sarmacka Zgraja” cz. II
  • występ zespołu regionalnego „Mystkowianie”
  • pokaz tańca z ogniem grupy „Labareda”
  • widowisko światła i dźwięku – „Noc Św. Ambrożego”

22.30 – Zakończenie

6.07.2014 r. NIEDZIELA

9.00 – Kiermasz, wystawa
10.30 – występ zespołu „Barwograj” z Ukrainy cz. I
11.00 – UROCZYSTE OTWARCIE BIESIADY

  • przywitanie gości, wystąpienia oficjalne i wręczenie odznaczeń
  • Gość specjalny – prof. dr hab. Jerzy Woyke. Dorobek naukowy Profesora przedstawi prof. dr hab. Jerzy Wilde

12.30 – O miodach i produktach pszczelich będą mówić prof. dr hab. Czarnecki, prof. dr hab. W. A. Izydorow, prof. dr hab. n. farm. B. Kędzia, dr n. med. A. Kapliński

CZĘŚĆ SZKOLENIOWA (namiot)
14.00 – I PANEL DYSKUSYJNY – Aktualne problemy pszczelarstwa.
Paneliści: prof. dr hab. Paweł Chorbiński, dr hab. Zbigniew Lipiński, prof. dr hab. R. Sokół i prof. dr hab. S. Bakier
15.30 – II PANEL DYSKUSYJNY – Apiterapia XXI wieku.
Paneliści: prof. dr hab. Ryszard Czarnecki, prof. dr hab. Bogdan Kędzia, prof. dr hab. W. A. Izydorow, dr n. med. A. Kapliński

14.00 – CZĘŚĆ BIESIADNA (scena w Parku Zarembów)

– występ zespołu „Barwograj” z Ukrainy cz. II
– „Sarmacka Zgraja” cz. I
– występ zespołu regionalnego „Skalnik” z Kamionki Wielkiej
– Historia jazdy polskiej – Stadnina „Stara Cegielnia z Gładyszowa” (pokaz Skansen)
– „Sarmacka Zgraja” cz. II (pokaz Skansen)
– pokaz miodobrania
– występ zespołu regionalnego „Świniarsko”
– „Kabaret Kopydłów” – „Spotkanie z Balladą”
– pokaz tańca z ogniem grupy „Labareda”

22.00 – Zakończenie

5 lipca podczas Biesiady wygłoszę wykład:  „Izolatory Chmary w praktyce pszczelarskiej. Wyniki obserwacji 2011 – 2013”.

Streszczenie tego wykładu znajduje się w zakładce CZYTELNIA.